ส่งฟรี! ที่เซเว่นอีเลฟเว่นทุกสาขา
ค้นหาสาขา
โรค RSV หนึ่งในโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ ที่สามารถแพร่ระบาดได้ในช่วงปลายฝนต้นหนาว โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก และ ผู้สูงอายุ ที่มีระบบภูมิคุ้มกันที่อ่อนแอ และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้หากไม่รู้วิธีป้องกันเพื่อรับมือกับเชื้อไวรัส
ด้วยความห่วงใยจาก ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส บทความนี้ จะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับโรค RSV โดยเฉพาะอาการที่ควรระวัง วิธีป้องกัน และการดูแลรักษา เพื่อให้เราสามารถรับมือกับเชื้อไวรัสชนิดนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ มาฝากกัน
โรค RSV คืออะไร?
โรค RSVเป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสที่มีชื่อย่อมาจาก Respiratory Syncytial Virus ซึ่งเชื้อไวรัสชนิดนี้มักจะแพร่ระบาดหนักในช่วงฤดูฝนต่อเนื่องไปจนถึงฤดูหนาว
และเป็นสาเหตุสำคัญของการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจของผู้ป่วย ตั้งแต่บริเวณจมูก ลำคอ ไปจนถึงหลอดลมและปอด ซึ่งอาการของโรค RSV นั้นมักจะคล้ายกับอาการของโรคไข้หวัดทั่วไป เช่น ไอ มีน้ำมูกเจ็บคอ มีไข้สูง และบางรายอาจมีอาการ หายใจไม่สะดวกร่วมด้วย
ไวรัส RSV มีทั้งหมดกี่สายพันธุ์?
สำหรับไวรัส RSV ที่พบในมนุษย์ จะถูกแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ๆ ได้แก่ RSV สายพันธุ์ A (RSV-A) และ RSV สายพันธุ์ B (RSV-B) ซึ่งลักษณะอาการจะมีความแตกต่าง ดังนี้
1. โรคRSV สายพันธุ์ A (RSV-A)
- เป็นสายพันธุ์ที่สามารถ แพร่ระบาดได้ง่ายและพบบ่อยกว่า
- มักจะทำให้เกิด อาการที่รุนแรงกว่า โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก
- ในบางช่วงปี สายพันธุ์ A จะเป็นสายพันธุ์หลักที่ระบาด ทำให้มีจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
2. โรค RSV สายพันธุ์ B (RSV-B)
- มีความรุนแรงน้อยกว่า RSV-A เล็กน้อย
- แต่ก็ยังสามารถทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ปอดอักเสบ ได้เช่นกัน
- มักพบการระบาดสลับกันกับสายพันธุ์ A ในแต่ละปี
ซึ่งหากอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรุนแรงมากขึ้น เช่น หายใจเร็ว หายใจเสียงดัง หรือมีสีผิวคล้ำ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจและรักษาทันที
ใครบ้างที่เสี่ยงติดเชื้อไวรัสโรค RSV?
แม้ว่า โรค RSV จะสามารถติดเชื้อได้กับทุกคน แต่ก็มีบางกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงกว่า ทั้งในแง่ของ “โอกาสติดเชื้อ” และ “โอกาสที่อาการจะรุนแรง” โดยกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่
1.เด็กเล็กโดยเฉพาะเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี
เด็กเล็กถือเป็นกลุ่มเสี่ยงหลักของการติดเชื้อ ไวรัส RSV เพราะ
- ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ ร่างกายจึงต่อสู้กับเชื้อโรคได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่
- ทางเดินหายใจมีขนาดเล็ก เมื่อมีเสมหะหรือการอักเสบเพียงเล็กน้อย ก็ทำให้หายใจลำบากได้ง่าย
- เด็กเล็กมักยังบอกอาการตัวเองไม่ได้ ผู้ปกครองจึงต้องช่วยสังเกต เช่น หายใจแรง หายใจหอบ มีเสียงวี๊ด ๆ เวลาหายใจ หรือกินนมได้น้อยลง
โดยเฉพาะเด็กที่ไปเนิร์สเซอรีหรือศูนย์เด็กเล็ก ยิ่งมีโอกาสสัมผัสเชื้อจากเด็กคนอื่นได้ง่าย จึงต้องให้ความสำคัญกับการดูแลสุขอนามัยเป็นพิเศษ
2. ผู้สูงอายุโดยเฉพาะอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป
Rsv ในผู้สูงอายุ เมื่อคนเราอายุเพิ่มขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันก็จะเริ่มลดลง หรือภูมิตก ซึ่งสาเหตุนี้ก็อาจทำให้ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินหายใจหลายชนิดได้ง่าย
อีกทั้ง ยังมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ หรือการกำเริบของโรคหัวใจและโรคปอดที่เป็นอยู่เดิมอีกด้วย โดยเฉพาะ
- ผู้สูงอายุที่ต้องนอนติดเตียง
- ผู้ที่อยู่ในบ้านพักคนชรา หรือสถานดูแลผู้สูงอายุที่มีคนอยู่รวมกันจำนวนมาก
3. ผู้ที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับปอด หัวใจ หรือภูมิคุ้มกัน
กลุ่มนี้หากติดเชื้อ ไวรัส RSV มักมีโอกาสเกิดอาการรุนแรงกว่าคนทั่วไป เนื่องจากร่างกายมีข้อจำกัดในการทำงานอยู่แล้ว เช่น
- โรคหอบหืด
- โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)
- ผู้ป่วยโรคหัวใจ โดยเฉพาะโรคหัวใจแต่กำเนิด หรือหัวใจล้มเหลว
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ได้รับยาเคมีบำบัด ผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
ซึ่งสำหรับคนกลุ่มนี้ การติดเชื้อที่ดูเหมือนเป็น “แค่เป็นหวัด” อาจลุกลามกลายเป็นปอดอักเสบ หรือ หายใจล้มเหลวได้ง่าย ดังนั้นหากจำเป็น ควรนอนรักษาตัวในโรงพยาบาลเพื่อดูแลอย่างใกล้ชิด
4. ทารกคลอดก่อนกำหนดหรือ ทารกที่มีโรคปอด หรือ ปัญหาทางการหายใจ
ทารกกลุ่มนี้ถือเป็น “กลุ่มเปราะบาง” อย่างแท้จริง เพราะ
- ปอดและระบบทางเดินหายใจพัฒนาไม่เต็มที่ตั้งแต่แรกเกิด
- เมื่อมีการอักเสบจากเชื้อ โรค RSVเพียงเล็กน้อย ก็อาจทำให้หายใจลำบากอย่างรวดเร็ว
- มักต้องได้รับออกซิเจนหรือใช้เครื่องช่วยหายใจมาก่อน จึงยิ่งอ่อนไหวต่อเชื้อไวรัสทางเดินหายใจ
โดยแพทย์ส่วนใหญ่ มักจะแนะนำให้ครอบครัวของทารกกลุ่มนี้ระวังเป็นพิเศษ เช่น ลดการพาออกไปที่คนเยอะ ๆ หลีกเลี่ยงการให้คนป่วยเข้าใกล้ และเน้นล้างมือก่อนสัมผัสตัวเด็กทุกครั้ง
พ่อแม่ควรสังเกตอย่างไร หากลูกน้อยติดเชื้อไวรัส RSV?
เวลาลูกป่วยจาก ไวรัส RSV อาการช่วงแรกอาจดูเหมือนเป็นหวัดธรรมดา ทำให้พ่อแม่เผลอมองข้ามได้ง่าย เพราะฉะนั้นสิ่งสำคัญคือ “ต้องคอยสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด” โดยดูจากสัญญาณต่อไปนี้
- ดูอาการไอ น้ำมูก และเสมหะ หากไอมากจนกินนมหรือทานข้าวลำบาก ดูดนมไม่ค่อยได้ หรือไอตอนกลางคืน จนร้องไห้งอแงบ่อย ๆ ให้เริ่มระวังว่าอาจไม่ใช่หวัดธรรมดาแล้ว
- สังเกตลมหายใจของลูกให้ดี เช่น หายใจเร็วผิดปกติ เหมือนหอบ เหมือนเหนื่อยตลอดเวลา หรือ เวลาหายใจ หน้าอกบุ๋มหรือยุบเข้าแรง ๆ
- ดูสีผิวและริมฝีปาก ในกรณีที่การติดเชื้อไวรัส RSV รุนแรงขึ้น อาจมีสัญญาณว่า “ร่างกายขาดออกซิเจน” เช่น ริมฝีปากออกสีคล้ำ ๆ หรือซีด, ปลายนิ้ว ปลายเท้าเขียวคล้ำ และ ใบหน้าดูหมองลง ไม่สดใส
- พฤติกรรมและการกินนมของลูกเปลี่ยนไป ไม่ว่าจะเป็น ดูดนมได้น้อยลง หรือไม่ค่อยกินนมเลย, งอแงง่าย ร้องไห้มากกว่าปกติ และไม่ค่อยตอบสนองเหมือนเดิม
โดยหากลูกน้อยมีอาการตามที่กล่าวมาข้างต้น พ่อแม่ควรรีบไปพบแพทย์ เพื่อปรึกษาและประเมินอาการว่าลูกน้อยอาจเป็นโรค RSV หรือไม่
โรค RSV สามารถติดต่อทางไหนได้บ้าง?
โรค RSV สามารถติดต่อได้ง่ายจากการสัมผัสสารคัดหลั่งจากคนที่ติดเชื้อ เช่น การไอ จาม หรือการสัมผัสมือที่มีเชื้อไวรัส
อีกทั้ง การติดต่อยังสามารถเกิดขึ้นจากการสัมผัสกับพื้นผิวหรือสิ่งของที่มีเชื้อไวรัส เช่น ประตู ราวบันได หรือโทรศัพท์มือถือ ซึ่งมักจะเป็นแหล่งที่ไวรัสอยู่ได้นานพอสมควร
โรค RSV ปัจจุบันมีวิธีการรักษาหรือไม่?
ปัจจุบัน โรค RSVยังไม่มี “ยาฆ่าไวรัสเฉพาะเจาะจง” สำหรับรักษาให้หายขาดในทันที การรักษาหลักจึงเป็นการดูแลแบบประคับประคอง เพื่อลดอาการไม่สบาย และช่วยให้ร่างกายค่อย ๆ ฟื้นตัวจากการติดเชื้อไวรัสด้วยตัวเอง โดยแนวทางการดูแลรักษาที่มักใช้ ได้แก่
- ให้ยาลดไข้ บรรเทาอาการไม่สบายตัว เช่น มีไข้ ปวดเมื่อย งอแง หรือนอนไม่หลับ แพทย์อาจให้ยาลดไข้ที่เหมาะสมตามอายุและน้ำหนัก ห้ามซื้อยากินเองมั่ว ๆ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกรเท่านั้น
- ดื่มน้ำและของเหลวให้เพียงพอ การดื่มน้ำมากขึ้นช่วยให้ร่างกายไม่ขาดน้ำ ลดความเหนียวข้นของเสมหะ ทำให้ขับเสมหะออกได้ง่ายขึ้น เด็กเล็กอาจเน้นเป็นนม น้ำเกลือแร่สำหรับเด็ก หรือของเหลวตามที่แพทย์แนะนำ
- ดูแลทางเดินหายใจให้โล่งที่สุด ในเด็กเล็กอาจต้องช่วยดูดน้ำมูก หรือใช้ยาละลายเสมหะตามดุลยพินิจของแพทย์ เพื่อให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น หายใจสะดวกขึ้น และลดความเสี่ยงต่อการเหนื่อยหอบ
- ใช้เครื่องช่วยหายใจหรือออกซิเจนในรายที่หายใจลำบาก หากผู้ป่วยมีอาการหายใจเหนื่อยมาก หายใจเร็ว แรง หน้าอกบุ๋ม หรือมีภาวะพร่องออกซิเจน แพทย์อาจต้องให้ออกซิเจน หรือใช้เครื่องช่วยหายใจเพื่อพยุงการหายใจในช่วงที่อาการรุนแรง
- การดูแลในโรงพยาบาลสำหรับเคสอาการหนัก ในกรณีที่มีอาการรุนแรง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ทารกคลอดก่อนกำหนด หรือผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว แพทย์อาจพิจารณาให้นอนโรงพยาบาล
เราสามารถป้องกันการติดเชื้อ RSV ได้อย่างไร?
แม้ว่าโรค RSV จะเป็นเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายได้ง่าย โดยเฉพาะในช่วงปลายฝนต้นหนาว แต่เรายังสามารถช่วยลดโอกาสการติดเชื้อในครอบครัวได้ด้วยการดูแลสุขอนามัยในชีวิตประจำวันอย่างสม่ำเสมอ ดังนี้
- ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะหลังจากที่สัมผัสสิ่งของหรือหลังจากการไอหรือจาม
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับคนที่มีอาการ เช่น การไอหรือจาม
- ทำความสะอาดสิ่งของต่าง ๆ ที่มีการสัมผัสบ่อยๆ เช่น โทรศัพท์มือถือ ราวบันได
- ให้เด็กเล็กและผู้สูงอายุ หลีกเลี่ยงการอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของเชื้อไวรัส
- ฉีดวัคซีนป้องกันโรค RSV สำหรับกลุ่มเสี่ยงบางกลุ่ม เช่น ทารกคลอดก่อนกำหนด
การใช้สิทธิบัตรทองสำหรับผู้มีอาการ ไข้ ไอ เจ็บคอ
สำหรับผู้ที่มีอาการเบื้องต้น ไข้ ไอ เจ็บคอจาก ไวรัส RSV และต้องการปรึกษาเภสัชกรผู้เชี่ยวชาญ เพื่อทำการรักษาอย่างตรงจุด ก็สามารถใช้สิทธิบัตรทอง เพื่อรับบริการที่ร้านยาที่เข้าร่วม “โครงการร้านยาคุณภาพของฉัน ให้บริการดูแลอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ” ได้ ซึ่งจะมีเภสัชกรคอยให้คำปรึกษา และจ่ายยาที่จำเป็นโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
โดยสำหรับผู้ที่ต้องการใช้สิทธิบัตรทองสำหรับรักษาอาการที่ร้านยา สามารถตรวจสอบรายชื่อร้านยาใกล้บ้านได้ผ่านแอปพลิเคชัน หรือเว็บไซต์ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) [เช็กรายชื่อร้านยาได้ที่นี่] โดยร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ได้เข้าร่วมโครงการสิทธิบัตรทอง พร้อมให้บริการ Delivery จัดส่งยาและสินค้าสุขภาพถึงบ้าน ผ่านแอปพลิเคชัน ALL PharmaSee
ใช้บริการ Delivery คลิกเลย!
คำถามพบบ่อย เกี่ยวกับ โรค RSV ในเด็ก และ ผู้สูงอายุ
Q: โรค RSV สามารถหายเองได้ไหม?
A: ในบางกรณีที่อาการไม่รุนแรง เช่น มีอาการไอหรือคัดจมูกเพียงเล็กน้อย โรค RSVอาจหายได้เองโดยไม่ต้องการการรักษาพิเศษ แต่หากมีอาการรุนแรง เช่น หายใจลำบาก หรือมีเสมหะมาก ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจและรักษาทันที
Q: ระยะฟักตัวของเชื้อไวรัส RSV คือกี่วัน?
A: เชื้อไวรัส RSV มีระยะฟักตัวโดยเฉลี่ยประมาณ 2–8 วัน หมายความว่า หลังจากที่ร่างกายได้รับเชื้อ เช่น จากการไอ จาม สัมผัสน้ำมูกหรือเสมหะของผู้ติดเชื้อ จะยังไม่แสดงอาการทันที แต่อาการมักจะเริ่มปรากฏในช่วง วันที่ 2 ถึงวันที่ 8 หลังได้รับเชื้อ
Q: ไวรัส RSV สามารถเกิดขึ้นได้บ่อยแค่ไหน?
A: โรคไวรัส RSV สามารถเกิดขึ้นได้ทุกปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและหนาว ซึ่งเป็นช่วงที่ไวรัสแพร่ระบาดมากที่สุด และผู้ที่เคยติดเชื้ออาจยังมีโอกาสติดเชื้อซ้ำได้ในภายหลัง
Q: เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เมื่อสงสัยว่าลูกน้อยติดเชื้อ RSV?
A: หากลูกน้อยมีอาการ เช่น ไอมาก หายใจเร็ว หายใจลำบาก เสมหะมาก หรือมีอาการไข้สูง ควรพาไปพบแพทย์ทันที เพื่อประเมินอาการและรับการรักษาอย่างถูกต้อง
สรุป
โรค RSV เป็นโรคที่สามารถแพร่ระบาดได้ในช่วงฤดูฝนและหนาว โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงสูง การติดเชื้ออาจทำให้เกิดอาการรุนแรงจนต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ดังนั้นการสังเกตอาการ การป้องกันการติดเชื้อ และการดูแลรักษาอย่างถูกต้องจึงเป็นสิ่งสำคัญในการลดความเสี่ยงจากโรคนี้
ที่มา
ไวรัส RSV ภัยร้ายใกล้ตัวเด็ก จาก โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
Respiratory syncytial virus จาก MedlinePlus
Respiratory syncytial virus Symptoms & causes จาก Mayo Clinic
Respiratory Syncytial Virus (RSV) Prevention จาก American Academy of Pediatrics (AAP)
อัปเดตและติดตามสาระสุขภาพดี ๆ จาก ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ได้ที่
หากมีข้อสงสัย หรืออยากสอบถามเพิ่มเติม เกี่ยวกับเรื่อง สุขภาพและการใช้ยา สามารถปรึกษากับเภสัชกรได้ที่ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ทุกสาขาทั่วประเทศ หรือสะดวกมากยิ่งขึ้น สามารถปรึกษาเภสัชกรร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ผ่าน Application ALL PharmaSee ได้ แล้วมาสุขภาพดีไปด้วยกันนะคะ
บทความที่เกี่ยวข้อง
