อาการปวดท้องข้างซ้ายเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่มีโอกาสเจอได้บ่อย หลาย ๆ ครั้งอาการนี้ก็หายเองในไม่กี่ชั่วโมง แต่บางครั้งกลับปวดแบบปวดท้องข้างซ้ายจี๊ด ๆ เป็น ๆ หาย ๆ หรือมีอาการหน่วงต่อเนื่องจนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
ซึ่งตำแหน่งของอาการปวดท้อง สามารถบอกเบาะแสของโรคหรือความผิดปกติในร่างกายได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาของกระเพาะอาหาร ตับอ่อน ม้าม ไต ลำไส้ หรือในกรณีของผู้หญิง อาจเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ด้วย
ดังนั้นบทความนี้ ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส จะพาทุกคนไปทำความเข้าใจว่าอาการปวดท้องข้างซ้ายบอกโรคอะไรได้บ้าง พร้อมวิธีสังเกตอาการเบื้องต้นด้วยตัวเอง และเมื่อไหร่ที่เราควรรีบปรึกษาแพทย์
อวัยวะอะไรอยู่ทางซ้ายของช่องท้องบ้าง?

ก่อนจะรู้ว่าปวดจากอะไร ต้องรู้ก่อนว่าบริเวณนี้มีอวัยวะอะไรอยู่ เพราะตำแหน่งของอาการปวดมักสัมพันธ์กับอวัยวะที่อยู่ในบริเวณนั้นโดยตรง โดยอวัยวะหลักที่อยู่ทางซ้ายของช่องท้อง ได้แก่
- กระเพาะอาหาร: อยู่ด้านบนซ้ายใต้ซี่โครง
- ตับอ่อน: พาดอยู่ทั่วบริเวณท้องส่วนกลางไปถึงซ้าย
- ม้าม: อยู่ด้านบนซ้าย
- ไตซ้าย: อยู่ด้านหลังแต่อาการปวดมักร้าวมาด้านหน้า
- ลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่: ผ่านทั้งส่วนบนและล่างของซ้าย
- มดลูกและรังไข่ซ้าย(เฉพาะผู้หญิง): อยู่บริเวณท้องน้อยด้านซ้าย
เมื่อมีอาการผิดปกติในอวัยวะใดอวัยวะหนึ่ง ก็มักทำให้รู้สึกถึงความเจ็บปวดในบริเวณที่อวัยวะนั้นตั้งอยู่ หรืออาจร้าวไปบริเวณใกล้เคียงได้
ปวดท้องข้างซ้ายบน ใต้ซี่โครง บอกโรคอะไรได้บ้าง?

อาการปวดท้องข้างซ้ายใต้ซี่โครง มักเกี่ยวข้องกับอวัยวะที่อยู่ในช่องท้องส่วนบน ซึ่งมีหลายสาเหตุที่ควรรู้ โดยเฉพาะ 4 สาเหตุหลักที่มีโอกาสพบได้มากที่สุด ดังนี้
1. กระเพาะอาหารอักเสบ หรือแผลในกระเพาะอาหาร
หนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการปวดท้องด้านซ้าย มีลมในท้อง คือปัญหาที่กระเพาะอาหาร ไม่ว่าจะเป็นกรดไหลย้อน กระเพาะอักเสบ หรือแผลในกระเพาะ ซึ่งมักเกิดจากการรับประทานอาหารไม่ตรงเวลา การดื่มแอลกอฮอล์ หรือการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เป็นประจำ
อาการที่สังเกตได้ จะรู้สึกปวดแบบแสบ ๆ บริเวณลิ้นปี่หรือใต้ซี่โครง มีลมในท้องมาก แน่นท้อง คลื่นไส้ หรือเรอบ่อย โดยอาการมักดีขึ้นเมื่อรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำ แต่กลับมาปวดอีกในช่วง 2-3 ชั่วโมงต่อมา
2. ตับอ่อนอักเสบ
ตับอ่อนอักเสบเป็นอีกหนึ่งสาเหตุของอาการปวดท้องข้างซ้าย ใต้ซี่โครง ที่พบได้และอาจรุนแรง โดยเฉพาะในผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำหรือมีนิ่วในถุงน้ำดี
อาการตับอ่อนอักเสบที่สังเกตได้ คือทำให้รู้สึกปวดบริเวณท้องส่วนบนและอาจร้าวไปถึงหลัง รับประทานอาหารแล้วปวดมากขึ้น อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และมีไข้ร่วมด้วย
3. ม้ามโตหรือม้ามบาดเจ็บ
ม้ามตั้งอยู่ทางด้านบนซ้ายของช่องท้อง ใกล้กับซี่โครง หากม้ามโตจากการติดเชื้อ เช่น ไข้หวัดใหญ่บางชนิดหรือโรคโมโนนิวคลีโอซิส
อาการม้ามโตหรือม้ามบาดเจ็บที่สังเกตได้ คือทำให้รู้สึกอึดอัด ปวดหน่วง ๆ บริเวณท้องซ้ายบน ในกรณีที่ม้ามโตมากหรือได้รับแรงกระแทก ม้ามอาจแตกได้ ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาทันที
4. นิ่วในไต หรือไตซ้ายอักเสบ
นิ่วในไตนั้นเกิดขึ้นมาจากการที่ปัสสาวะมีความเข้มข้นสูงเกินไป ทำให้สารเคมีรวมถึงแร่ธาตุต่าง ๆ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต และกรดยูริก ตกตะกอนรวมตัวกันเป็นผลึก แล้วพอกตัวสะสมกันจนกลายเป็นก้อนนิ่ว
อาการนิ่วในไตหรือไตซ้ายอักเสบที่สังเกตได้ คือมักมีลักษณะเป็นอาการปวดท้องน้อยด้านซ้าย ปวดหลัง พร้อมกัน หรือปวดจากบริเวณด้านหลังแล้วร้าวมาด้านหน้าตามแนวของท่อไต อาจร้าวลงมาถึงขาหนีบ บางรายมีอาการปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะสีผิดปกติ คลื่นไส้ หรืออาเจียนร่วมด้วย
ปวดท้องน้อยด้านซ้าย บอกโรคอะไรได้บ้าง?
อาการปวดท้องน้อยด้านซ้าย มักเกี่ยวข้องกับลำไส้ส่วนล่าง หรือในผู้หญิงอาจเกี่ยวข้องกับอวัยวะในระบบสืบพันธุ์ ซึ่งอาจหมายถึง 3 โรคนี้ได้
1. ลำไส้โป่งพองอักเสบ (Diverticulitis)
ปวดท้องด้านซ้ายล่าง อาจเป็นการอักเสบเฉียบพลันของลำไส้โป่งพองเป็นกระเปาะหรือที่เรียกว่าไดเวอร์ติคิวไลติส ซึ่งเกิดเมื่อผนังลำไส้ใหญ่ส่วนที่โป่งออกมาเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อ พบบ่อยในผู้สูงอายุที่รับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย อาการคือปวดแบบเป็น ๆ หาย ๆ บริเวณท้องน้อยซ้าย มีไข้ หนาวสั่น ท้องเสียหรือท้องผูก
2. ลำไส้แปรปรวน (IBS)
ลำไส้แปรปรวน หรือ Irritable Bowel Syndrome เป็นอาการเรื้อรังที่ทำให้มีอาการ ปวดท้องข้างซ้ายจี๊ด ๆ เป็น ๆ หาย ๆ ร่วมกับท้องเสีย ท้องผูก หรือสลับกัน และมักมีอาการท้องอืด มีลมมากโดยไม่มีสาเหตุทางกายภาพที่ชัดเจน อาการมักแย่ลงเมื่อเครียด หรือรับประทานอาหารบางชนิด
3. ท้องผูก (Constipation)
ท้องผูกที่รุนแรงหรือเรื้อรังอาจทำให้รู้สึกปวดแน่นท้อง โดยเฉพาะบริเวณท้องน้อยด้านซ้าย เนื่องจากลำไส้ใหญ่ส่วนที่ลงมาด้านซ้ายเป็นจุดที่อุจจาระสะสมก่อนจะถ่ายออกมา
ปวดท้องข้างซ้ายในผู้หญิง สาเหตุที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ผู้หญิงมีอวัยวะในระบบสืบพันธุ์ที่ตั้งอยู่ในบริเวณท้องน้อย ทำให้อาการปวดในบริเวณนี้มีความซับซ้อนและสาเหตุที่หลากหลายกว่าผู้ชาย
อาการปวดท้องน้อยด้านซ้ายหน่วง ๆ ในผู้หญิง
อาการปวดท้องน้อยด้านซ้ายหน่วง ๆ ผู้หญิง ที่เป็น ๆ หาย ๆ ตลอดเดือน โดยเฉพาะช่วงก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น
- ปวดประจำเดือน (Dysmenorrhea): มดลูกบีบตัวขณะมีประจำเดือน ทำให้ปวดหน่วงๆ หรือเป็นตะคริวบริเวณท้องน้อย โดยรวมแล้วจะมีอาการปวดท้องข้างซ้าย ร้าวไปหลังส่วนล่างด้วย
- การตกไข่ (Mittelschmerz): บางคนจะรู้สึกปวดจี๊ดๆ ข้างใดข้างหนึ่งของท้องน้อยช่วงกลางรอบเดือนซึ่งเป็นช่วงที่ไข่ตก ซึ่งอาการจะหายไปเองในไม่กี่ชั่วโมงถึงหนึ่งวัน
ถุงน้ำรังไข่ (Ovarian Cysts)
ถุงน้ำที่รังไข่ซ้ายมักทำให้มีอาการปวดท้องข้างซ้ายผู้หญิง บริเวณท้องน้อย อาจรู้สึกหน่วง ๆ หรือปวดทู่ ๆ และบางครั้งอาจปวดรุนแรงขึ้นเมื่อถุงน้ำแตกหรือบิด ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์
ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis)
ภาวะนี้เกิดเมื่อเนื้อเยื่อที่คล้ายกับเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญเติบโตในตำแหน่งอื่นของช่องท้อง ทำให้มีอาการปวดท้องข้างซ้ายล่างผู้หญิง โดยเฉพาะช่วงมีประจำเดือนและอาจปวดเรื้อรัง บางรายมีอาการปวดระหว่างมีเพศสัมพันธ์หรือขณะถ่ายอุจจาระในช่วงที่มีประจำเดือน
อุ้งเชิงกรานอักเสบ (PID)
ปวดท้องด้านซ้ายล่าง อาจเป็นปีกมดลูกด้านซ้ายอักเสบหรือเรียกว่าอุ้งเชิงกรานอักเสบ ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อในระบบสืบพันธุ์ ทำให้ปวดท้องน้อย มีไข้ มีตกขาวผิดปกติ และปวดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ หากไม่ได้รับการรักษาอาจส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ในระยะยาว
ท้องนอกมดลูก (Ectopic Pregnancy)
สำหรับผู้หญิงที่ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ อาการปวดท้องข้างซ้ายอย่างรุนแรงและเฉียบพลัน โดยเฉพาะร่วมกับเลือดออกทางช่องคลอด อาจเป็นสัญญาณของท้องนอกมดลูก ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
เปรียบเทียบอาการปวดท้องซ้าย และโรคที่อาจเกี่ยวข้อง
เพื่อสรุปภาพรวมเกี่ยวกับอาการปวดท้องข้างซ้าย ให้เราสามารถเข้าใจว่าลักษณะอาการปวดที่กำลังเกิดขึ้น มีโอกาสเกี่ยวข้องกับโรคใดบ้าง ผ่านข้อมูลบนตารางดังต่อไปนี้
| ตำแหน่งปวด | ลักษณะการปวด | โรคที่อาจเกี่ยวข้อง |
| ซ้ายบน ใต้ซี่โครง | แสบ ๆ หลังอาหาร มีลม | กระเพาะอักเสบ กรดไหลย้อน |
| ซ้ายบน ร้าวหลัง | ปวดรุนแรง คลื่นไส้ | ตับอ่อนอักเสบ นิ่วในไต |
| ซ้ายบน หลังมีแรงกระแทก | ปวดเฉียบพลัน เป็นลม | ม้ามบาดเจ็บ (ฉุกเฉิน) |
| ซ้ายล่าง เป็น ๆ หาย ๆ | จี๊ด ๆ ท้องอืด | ลำไส้แปรปรวน ท้องผูก |
| ซ้ายล่าง มีไข้ | ปวดต่อเนื่อง | ลำไส้โป่งพองอักเสบ |
| ท้องน้อยซ้าย (ผู้หญิง) | หน่วง ๆ ช่วงประจำเดือน | ปวดประจำเดือน เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ |
| ท้องน้อยซ้าย (ผู้หญิง) | ปวดรุนแรงฉับพลัน | ถุงน้ำรังไข่แตก ท้องนอกมดลูก (ฉุกเฉิน) |
สัญญาณเตือนอันตราย ปวดท้องข้างซ้ายแบบไหนต้องรีบพบแพทย์?
ไม่ใช่ทุกอาการปวดท้องข้างซ้ายที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที แต่มีสัญญาณบางอย่างที่บ่งบอกว่าควรได้รับการตรวจวินิจฉัยโดยเร็ว ดังนี้
- ปวดรุนแรงมากจนไม่สามารถทำกิจกรรมได้ตามปกติ
- ปวดต่อเนื่องนานกว่า 2-3 วัน โดยไม่มีท่าทีดีขึ้น
- มีไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับอาการปวดท้อง
- คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง ไม่สามารถรับประทานอาหารหรือน้ำได้
- อุจจาระหรือปัสสาวะมีเลือดปน
- ท้องแข็งหรือแน่นผิดปกติ
- ผิวหนังหรือตาเหลือง (ดีซ่าน)
- เป็นลมหมดสติ หรือความดันโลหิตต่ำ
- ในผู้หญิงที่ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ ที่มีอาการปวดท้องร่วมกับเลือดออก
แพทย์วินิจฉัยอาการปวดท้องข้างซ้ายอย่างไร?
เมื่อไปพบแพทย์ แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียดเกี่ยวกับลักษณะของอาการปวด ตำแหน่งที่ปวด ระยะเวลา และอาการร่วมอื่น ๆ รวมถึงอาจตรวจร่างกาย และสั่งการตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็น ได้แก่
- การตรวจเลือดและปัสสาวะ: เพื่อดูการอักเสบ การติดเชื้อ หรือความผิดปกติของอวัยวะ
- อัลตราซาวนด์ช่องท้อง: สำหรับตรวจดูอวัยวะในช่องท้องและอุ้งเชิงกราน
- เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan): เพื่อให้เห็นภาพรายละเอียดมากขึ้น โดยเฉพาะในกรณีที่สงสัยนิ่วหรือเนื้องอก
- การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy): สำหรับตรวจความผิดปกติของลำไส้
มีอาการปวดท้องข้างซ้าย ควรดูแลตัวเองเบื้องต้นอย่างไร?

หากอาการปวดท้องข้างซ้ายเกิดขึ้นแบบไม่รุนแรงและยังไม่มีสัญญาณอันตราย สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ดังนี้
- พักผ่อนและงดอาหารชั่วคราว: โดยเฉพาะอาหารที่อาจกระตุ้นอาการ เช่น อาหารมัน เผ็ด หรือของหมักดอง
- ดื่มน้ำเปล่าในปริมาณที่เพียงพอ: เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ โดยเฉพาะหากมีอาการท้องเสียร่วมด้วย
- ประคบร้อนบริเวณที่ปวด: อาจช่วยบรรเทาอาการกล้ามเนื้อหดเกร็งหรือปวดเกร็งได้ในบางกรณี
- สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด: หากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง ควรรีบปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
- ห้ามซื้อยาแก้ปวดหรือยาอื่น ๆ รับประทานเองโดยพลการ: โดยเฉพาะยากลุ่มที่อาจทำให้อาการกระเพาะอาหารแย่ลง
ปรึกษาเภสัชกรก่อน สิทธิบัตรทองช่วยได้ เมื่อปวดท้องไม่รุนแรง
สำหรับผู้ที่มีอาการปวดท้องระดับเบาถึงปานกลาง ยังไม่มีสัญญาณอันตราย และต้องการคำแนะนำเบื้องต้นว่าควรพบแพทย์หรือไม่ สามารถปรึกษาเภสัชกรได้โดยตรงผ่าน โครงการร้านยาคุณภาพของฉัน ภายใต้สิทธิบัตรทองโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
โครงการนี้ให้บริการดูแลอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ ซึ่งรวมถึงอาการปวดท้องที่ไม่รุนแรง โดยมีเภสัชกรพร้อมให้คำปรึกษาและจ่ายยาที่จำเป็น
โดยทุกคนสามารถตรวจสอบรายชื่อร้านยาที่เข้าร่วมโครงการได้ผ่านแอปพลิเคชัน หรือเว็บไซต์ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) [เช็กรายชื่อร้านยาได้ที่นี่] ซึ่งร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส เราเป็นหนึ่งในร้านยาที่เข้าร่วมโครงการสิทธิบัตรทอง
ทั้งนี้ หากต้องการปรึกษาอาการเจ็บป่วย เพื่อให้เภสัชกรประเมินสุขภาพก่อนการรับยา ก็สามารถใช้บริการ Telepharmacy ได้เลย ผ่านฟีเจอร์ ALL PharmaSee ปรึกษาเภสัชจัดส่งยา บนแอปพลิเคชัน 7-Eleven
ใช้บริการ Telepharmacy คลิกเลย!
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับ ปวดท้องข้างซ้าย
Q: ปวดท้องข้างซ้ายกับปวดสีข้างซ้ายต่างกันอย่างไร?
A: ปวดท้องข้างซ้ายมักเกิดบริเวณด้านหน้าของช่องท้อง ตั้งแต่ใต้ซี่โครงลงมาถึงท้องน้อย ส่วนปวดสีข้างมักอยู่ด้านข้างลำตัวหรือค่อนไปทางด้านหลัง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับไต ระบบทางเดินปัสสาวะ หรือกล้ามเนื้อได้
อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกสาเหตุได้แน่นอน หากปวดรุนแรง ปวดต่อเนื่อง หรือมีไข้ ปัสสาวะผิดปกติ และอาเจียนร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย
Q: อาการปวดท้องข้างซ้ายหายเอง แต่กลับมาเป็นซ้ำ ควรพบแพทย์ไหม?
A: หากอาการกลับมาเป็นซ้ำบ่อย ปวดนานขึ้น หรือมีความรุนแรงมากกว่าเดิม ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ อาเจียน หรือมีเลือดปนในปัสสาวะและอุจจาระร่วมด้วย
Q: ก่อนพบแพทย์ ควรจดข้อมูลอะไรเกี่ยวกับอาการปวดท้องข้างซ้าย?
A: ควรจดตำแหน่งที่ปวด ลักษณะอาการ ระยะเวลาที่เริ่มปวด และสิ่งที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง รวมถึงอาการร่วม เช่น ไข้ คลื่นไส้ ปัสสาวะ หรือการขับถ่ายผิดปกติ เพื่อช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำขึ้น
Q: ปวดท้องข้างซ้ายจำเป็นต้องตรวจอัลตราซาวนด์หรือ CT Scan ทุกคนไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากตำแหน่งและความรุนแรงของอาการ ประวัติสุขภาพ และผลตรวจร่างกายก่อน แล้วจึงเลือกตรวจเลือด ปัสสาวะ อัลตราซาวนด์ หรือ CT Scan ตามความเหมาะสมของแต่ละกรณี
สรุป
อาการปวดท้องข้างซ้าย สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่กระเพาะอาหารอักเสบ ตับอ่อนอักเสบ นิ่วในไต ลำไส้แปรปรวน ไปจนถึงความผิดปกติในระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิง ตำแหน่งและลักษณะของอาการปวด ไม่ว่าจะเป็น ปวดท้องน้อยด้านซ้าย ปวดหลัง พร้อมกัน หรือปวดท้องข้างซ้ายแบบเจ็บจี๊ด แล้วเป็น ๆ หาย ๆ ล้วนเป็นเบาะแสสำคัญที่ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้ตรงจุดมากขึ้น
การสังเกตอาการตัวเองอย่างสม่ำเสมอและรู้จักสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์ คือสิ่งสำคัญที่สุดในการดูแลสุขภาพของตัวเอง หากไม่แน่ใจ ปรึกษาเภสัชกรก่อนได้เสมอ
ที่มา
Left Side Abdominal Pain จาก Cleveland Clinic
What’s Causing Pain Under My Ribs in the Upper Left Side of My Abdomen? จาก Healthline
ตำแหน่งปวดท้อง บอกโรคอะไรบ้าง ? จาก งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
อัปเดตและติดตามสาระสุขภาพดี ๆ จาก ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ได้ที่
หากมีข้อสงสัย หรืออยากสอบถามเพิ่มเติม เกี่ยวกับเรื่อง สุขภาพและการใช้ยา สามารถปรึกษากับเภสัชกรได้ที่ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ทุกสาขาทั่วประเทศ หรือสะดวกมากยิ่งขึ้น สามารถปรึกษาเภสัชกรร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ผ่าน ALL PharmaSee บน 7App พร้อมจัดส่งยาถึงบ้าน แล้วมาสุขภาพดีไปด้วยกันนะคะ
บทความที่เกี่ยวข้อง

