ส่งฟรี! ที่เซเว่นอีเลฟเว่นทุกสาขา
ค้นหาสาขา
เวลาส่องกระจก เราอาจเห็นเพียงรูปร่างภายนอก แต่ตัวเลขบนตาชั่งเพียงอย่างเดียวอาจไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของคำว่า “สุขภาพดี”
เพราะบ่อยครั้งที่เรากังวลกับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นเพียงไม่กี่ขีด ในขณะที่บางคนอาจเผลอมองข้ามรอบเอวที่ขยายใหญ่ขึ้นทีละน้อย ด้วยเหตุนี้ “ค่า BMI” หรือ ดัชนีมวลกาย จึงเป็นเครื่องมือมาตรฐานสากลที่เปรียบเสมือน “หน้าต่างบานแรก” ที่ช่วยให้เราได้สำรวจตัวเองและประเมินความเสี่ยงต่อโรคต่าง ๆ ได้ดียิ่งขึ้น
ในบทความนี้ ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส จะพาคุณไปทำความเข้าใจค่า BMI อย่างละเอียด ตั้งแต่สูตรคำนวณ ไปจนถึงการวางแผนสุขภาพเมื่อตัวเลขไม่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพื่อให้คุณก้าวสู่เป้าหมายสุขภาพดีได้อย่างมั่นใจ
ค่า BMI คืออะไร? ทำไมถึงควรให้ความสำคัญ
ค่า BMI (Body Mass Index) หรือ ดัชนีมวลกาย คือ ค่าดัชนีทางคณิตศาสตร์ที่ใช้เปรียบเทียบความสัมพันธ์ระหว่าง “น้ำหนักตัว (กิโลกรัม)” และ “ส่วนสูง (เมตร)” เพื่อประเมินว่าร่างกายของเรามีปริมาณไขมันสะสมอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมหรือไม่
ทำไมต้องวัด ดัชนีมวลกาย?
ทางการแพทย์ไม่ได้ใช้ ค่า BMI เพื่อดูเพียงความสวยงามของรูปร่าง แต่ใช้เพื่อ “พยากรณ์ความเสี่ยงโรค” เช่น
- คัดกรองกลุ่มโรค NCDs: เป็นสัญญาณเตือนภัยแรกของโรคความดันโลหิตสูง, เบาหวานชนิดที่ 2, โรคหลอดเลือดหัวใจ และภาวะไขมันพอกตับ
- ประเมินภาวะโภชนาการ: ในกลุ่มที่ ค่า BMI ต่ำเกินไป แพทย์จะใช้ประเมินความเสี่ยงภาวะขาดสารอาหาร หรือโรคเรื้อรังที่ซ่อนอยู่ เช่น ไทรอยด์เป็นพิษ
- เกณฑ์มาตรฐานสากล: ช่วยให้คนไข้และบุคลากรทางการแพทย์สื่อสารด้วยภาษาเดียวกันเพื่อวางแผนการรักษา
วิธีคำนวณค่า BMI ด้วยตัวเอง
หากต้องการทราบค่า ดัชนีมวลกาย สามารถคํานวณ BMI ตามสูตรมาตรฐานที่ทุกคนสามารถคำนวณตามด้วยตนเองง่าย ๆ ดังนี้
BMI = น้ำหนักตัว (กิโลกรัม) ÷ ส่วนสูง (เมตร)²
ตัวอย่าง
- ลองคำนวณไปพร้อมกัน: หากคุณยืนหน้าเครื่องชั่งน้ำหนักแล้วเห็นตัวเลข 60 กก. และส่วนสูง 160 ซม. (1.60 เมตร)
- การคำนวณ: 60 ÷ (1.60 × 1.60) = 23.4
- ซึ่งค่า 23.4 นี้จะอยู่ในช่วง “น้ำหนักเกิน” สำหรับเกณฑ์คนไทย (เช็กตารางในหัวข้อถัดไปได้เลย)
ข้อควรรู้: ส่วนสูงต้องใช้เป็น “เมตร” เช่น หากคุณสูง 160 ซม. ให้ใช้ 1.60 เมตร หรือสูง 170 ซม. ให้ใช้ 1.70 เมตร
เกณฑ์ค่า BMI อ้วน-ผอม สำหรับคนไทย
“ทำไมคนไทยถึง ‘อ้วนในสายตาแพทย์’ ง่ายกว่าฝรั่ง?” นั่นเป็นเพราะในคนเอเชีย รวมถึงคนไทย พบว่าความเสี่ยงโรคเบาหวานและโรคหัวใจ–หลอดเลือดเริ่มเพิ่มขึ้นตั้งแต่ค่า BMI ที่ต่ำกว่าคนยุโรป เราจึงใช้เกณฑ์ BMI แบบเอเชียที่ ‘เข้ม’ กว่าเล็กน้อย เพื่อให้ตรวจพบกลุ่มเสี่ยงได้เร็วยิ่งขึ้น
ตารางค่าเกณฑ์ BMI สำหรับผู้ใหญ่ที่ควรรู้
| ค่า BMI | ภาวะน้ำหนักตัว |
| น้อยกว่า 18.5 | น้ำหนักน้อย (ผอม) |
| 18.5 – 22.9 | น้ำหนักปกติ |
| 23.0 – 24.9 | น้ำหนักเกิน เริ่มมีความเสี่ยง |
| 25.0 – 29.9 | อ้วนระดับ 1 |
| มากกว่า 30.0 | อ้วนระดับ 2 |
ตาราง เปรียบเทียบ ค่าดัชนีมวลกาย สำหรับผู้ใหญ่
ค่า BMI แต่ละช่วงเสี่ยงอะไรบ้าง?
- ต่ำกว่า 18.5 (ผอม): เสี่ยงขาดสารอาหาร ภูมิคุ้มกันต่ำ อ่อนเพลียง่าย และอาจมีความเสี่ยงกระดูกพรุนหรือกระดูกหักเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุบางกลุ่ม
- 18.5–22.9 (ปกติ): โดยทั่วไปถือว่าเป็นช่วงน้ำหนักสุขภาพดีและมีความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังต่ำกว่าช่วงอื่น แต่ยังต้องดูรอบเอวและพฤติกรรมสุขภาพร่วมด้วย
- 23.0–24.9 (น้ำหนักเกิน): เริ่มมีความเสี่ยงเบาหวานและความดันโลหิตสูงเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะหากมีรอบเอวเกินเกณฑ์หรือมีประวัติครอบครัวโรคเหล่านี้
- ≥ 25.0 (อ้วน): เพิ่มโอกาสเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวาน ไขมันพอกตับ และโรคข้อเข่าเสื่อมอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับช่วงปกติ
แปลผลสุขภาพเบื้องต้นจากค่า BMI พร้อมวิธีรับมือ
ความหมายที่1: ค่า BMI ต่ำกว่าเกณฑ์ (ผอม) ควรระวังอะไร?
อาจสะท้อนการกินที่ไม่เพียงพอ หรือมีโรคเรื้อรังที่ทำให้น้ำหนักลด เช่น ไทรอยด์ อาการที่พบบ่อยคือ เหนื่อยง่าย หนาวง่าย หรือแผลหายช้า
แนวทางเบื้องต้น: เพิ่มพลังงานจากอาหารที่มีประโยชน์ เน้นโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน หากน้ำหนักลดลงเร็วผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพอย่างละเอียด
ความหมายที่ 2: ถ้า BMI อยู่ในเกณฑ์ปกติ
หมายถึงน้ำหนักสัมพันธ์กับส่วนสูงได้ดี แต่ยังต้องดูพฤติกรรมอื่นประกอบ เพราะคน BMI ปกติก็อาจมีไขมันในเลือดสูงได้หากไม่ดูแลเรื่องอาหารและไม่ค่อยออกกำลังกาย
ความหมายที่ 3: ถ้า BMI เกินเกณฑ์หรืออ้วน
แนวทางเบื้องต้น: เริ่มปรับอาหาร ลดของหวานและของทอด เพิ่มการเดินอย่างน้อยวันละ 30 นาที 5 วันต่อสัปดาห์ และที่สำคัญ ไม่ควรใช้ยาลดน้ำหนักเองโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ข้อจำกัดของค่า BMI ที่ไม่ควรมองข้าม
BMI เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ไม่ใช่คำตัดสินว่าคุณสุขภาพดีหรือไม่ดี 100% เนื่องจาก
- ไม่แยกไขมันและกล้ามเนื้อ: นักเล่นเวทที่มีกล้ามเนื้อเยอะอาจมี BMI สูงแต่สุขภาพดี
- ไม่บอกตำแหน่งไขมัน: ไขมันที่พุง (ลงพุง) อันตรายกว่าไขมันส่วนอื่น แม้ BMI ปกติแต่เอวหนาก็เสี่ยงโรคหัวใจได้
- ปัจจัยเฉพาะบุคคล: อายุ เพศ และเชื้อชาติมีผลต่อความหมายของตัวเลข
ตรวจวัดค่า BMI ได้ง่าย ๆ ที่ ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส
หากคุณต้องการทราบค่าดัชนีมวลกาย (BMI) เพื่อประเมินภาวะสุขภาพอย่างแม่นยำ ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส พร้อมดูแลคุณด้วยบริการตรวจเช็กสุขภาพเบื้องต้นฟรี
ช่องทางการใช้บริการ
- ปรึกษาเภสัชกรที่ร้าน ลูกค้าสามารถเดินทางมาที่ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส สาขาใกล้บ้านคุณ เพื่อรับบริการตรวจวัดค่า BMI และปรึกษาแนวทางการดูแลสุขภาพที่เหมาะสมกับคุณโดยตรง
- เช็กออนไลน์ได้ทุกที่ หากไม่สะดวกเดินทาง คุณสามารถประเมินสุขภาพด้วยตัวเองง่ายๆ เพียงคลิกลิงก์ด้านล่าง
[ ตรวจค่า BMI ง่าย ๆ ภายในคลิกเดียว ]
เพียงกรอกข้อมูลน้ำหนักและส่วนสูง ระบบจะคำนวณผลลัพธ์ให้ทันที พร้อมรับคำแนะนำดีๆ ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อสุขภาพที่ดีกว่าเดิม
คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับ ค่า BMI หรือ ดัชนีมวลกาย
Q: เด็กและวัยรุ่นใช้เกณฑ์ BMI แบบเดียวกับผู้ใหญ่ได้ไหม?
A: ไม่ได้ เนื่องจากต้องใช้กราฟ BMI ตามอายุและเพศ (BMI-for-age percentile) เพราะร่างกายเด็กยังอยู่ในช่วงเจริญเติบโต
Q: ถ้าออกกำลังกาย มีกล้ามเยอะ แต่ค่า BMI สูง ถือว่าอ้วนไหม?
A: ไม่เสมอไป เพราะ BMI ไม่แยกกล้ามเนื้อกับไขมัน จึงควรดูรอบเอวและเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกายประกอบด้วย
Q: ควรเช็กค่า BMI บ่อยแค่ไหน?
A: คนทั่วไปควรเช็กทุก 3–6 เดือน หรือเมื่อสังเกตเห็นว่าน้ำหนักตัวและสัดส่วนมีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน
Q: หาก BMI ปกติแล้ว ยังต้องตรวจสุขภาพอีกไหม?
A: ยังจำเป็น เพราะคน BMI ปกติอาจมีภาวะไขมันหรือน้ำตาลในเลือดสูงซ่อนอยู่ จึงควรตรวจสุขภาพประจำปีสม่ำเสมอ
สรุป
เมื่อรู้แล้วว่า ค่า BMI บอกอะไรเราได้บ้าง แต่ตัวเลขนี้ก็ไม่ใช่ทุกอย่างของสุขภาพ ทั้งนี้หากมีเวลา ลองหยิบเครื่องคิดเลข หรือเข้าใช้งานโปรแกรมตรวจค่า BMI ภายในคลิกเดียวของเรา แล้วจดตัวเลขน้ำหนัก ส่วนสูง และรอบเอวของคุณไว้ จากนั้นลองตั้งเป้าหมายเล็ก ๆ ว่าจะขยับเข้าใกล้โซนน้ำหนักสุขภาพดีขึ้นอีกนิด
หากยังไม่แน่ใจว่าจะเริ่มปรับอาหาร ออกกำลังกาย หรือเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพอย่างไรให้เหมาะกับตัวเอง แวะมาปรึกษาเภสัชกรที่ ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส เพื่อให้ได้ช่วยวางแผนดูแลสุขภาพไปพร้อมกัน
ที่มา
BMI กับ ระยะทางความอ้วน จาก กองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
About Body Mass Index (BMI) จาก cdc
BMI and Obesity in Thailand: Why Asian BMI Cut-Offs Matter จาก wellmedbangkok
อัปเดตและติดตามสาระสุขภาพดี ๆ จาก ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ได้ที่
หากมีข้อสงสัย หรืออยากสอบถามเพิ่มเติม เกี่ยวกับเรื่อง สุขภาพและการใช้ยา สามารถปรึกษากับเภสัชกรได้ที่ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ทุกสาขาทั่วประเทศ หรือสะดวกมากยิ่งขึ้น สามารถปรึกษาเภสัชกรร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส ผ่าน Application ALL PharmaSee ได้ แล้วมาสุขภาพดีไปด้วยกันนะคะ
บทความที่เกี่ยวข้อง
